Ziekte van Crohn symptomen: zo herken je deze chronische darmontsteking

Al weken buikpijn, steeds naar de wc en zo moe dat je ’s middags bijna in slaap valt? Dan ga je al snel googelen. Misschien kom je dan uit bij de ziekte van Crohn, een chronische darmontsteking waar in Nederland tienduizenden mensen mee leven. In dit artikel lees je welke ziekte van Crohn symptomen je moet kennen, hoe de eerste signalen eruitzien, wat er specifiek bij vrouwen speelt en hoe de diagnose wordt gesteld.

Let op: dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten, ga dan altijd naar je huisarts.

Wat is de ziekte van Crohn?

De ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het spijsverteringskanaal. Chronisch betekent dat de ziekte niet overgaat. De ontstekingen kunnen overal zitten, van je mond tot je anus, maar komen het vaakst voor aan het einde van de dunne darm, in de dikke darm en rond de anus. De ontsteking kan diep in de darmwand gaan, en tussen de ontstoken stukken zitten vaak gezonde stukken darm.

In Nederland hebben ruim 100.000 mensen een chronische darmontsteking, ongeveer 1 op de 170 mensen. Iets minder dan de helft van hen heeft de ziekte van Crohn. Elk jaar krijgen ongeveer 1.000 mensen de diagnose. Meestal wordt de ziekte ontdekt tussen het 15e en 30e levensjaar, en vrouwen krijgen haar iets vaker dan mannen.

Het verschil met colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa wordt weleens het “zusje” van Crohn genoemd. Samen vallen ze onder de naam IBD (inflammatory bowel disease). Het belangrijkste verschil: colitis ulcerosa zit alleen in de dikke darm en in de bovenste laag van de darmwand, en de ontsteking loopt aaneengesloten door. Crohn kan in het hele maag-darmkanaal zitten, gaat dieper de darmwand in en heeft vaak gezonde stukken tussen de ontstekingen.

Ziekte van Crohn symptomen: de meest voorkomende klachten

De ziekte van Crohn verloopt bij iedereen anders. De symptomen hangen af van waar de ontsteking zit en hoe ernstig die is. Dit zijn de klachten die het vaakst voorkomen:

• Buikpijn, vaak rechtsonder in de buik of krampend na het eten
• Langdurige diarree, soms met bloed of slijm
• Vermoeidheid, een van de meest gehoorde klachten, ook als de ziekte rustig is
• Gewichtsverlies zonder dat je probeert af te vallen
• Minder eetlust
• Koorts of je algemeen ziek en lusteloos voelen
• Wondjes, kloofjes of zwellingen rond de anus

Crohn verloopt meestal in golven. Er zijn periodes waarin de ontstekingen opvlammen en je veel klachten hebt, en periodes waarin het rustig is. Dat heet remissie.

Eerste symptomen van de ziekte van Crohn

Hoe begint de ziekte van Crohn? Vaak sluipend. Veel mensen hebben eerst vage klachten: een onrustige buik, vaker naar de wc, moe zijn en een beetje afvallen. Omdat die klachten ook bij veel andere dingen passen, kan het maanden of zelfs jaren duren voordat de diagnose wordt gesteld.

Soms is het eerste signaal iets wat je niet meteen met je darmen in verband brengt, zoals een pijnlijke zwelling of een ontsteking bij de anus, of klachten aan je gewrichten. Kan je de ziekte van Crohn ineens krijgen? De klachten kunnen inderdaad plotseling heftig worden, maar meestal is de ontsteking dan al een tijd aan het sluimeren.

Ziekte van Crohn en je ontlasting

Je ontlasting zegt veel. Bij Crohn nemen de ontstoken darmen minder water op, waardoor je poep dunner wordt. Let op deze signalen:

• Diarree die langer dan een paar weken aanhoudt
• Bloed of slijm bij je ontlasting
• ’s Nachts wakker worden omdat je naar de wc moet
• Een gevoel van aandrang, ook als er weinig komt
• Juist moeilijk kunnen poepen of een opgezette buik, bijvoorbeeld bij een vernauwing in de darm

Bloedverlies hoef je niet altijd te zien. Ook ongemerkt bloedverlies kan op den duur zorgen voor bloedarmoede, wat je weer extra moe maakt.

Symptomen buiten de darm bij de ziekte van Crohn

Crohn is niet alleen een darmziekte. Omdat het om een ontsteking van je afweersysteem gaat, kun je ook klachten krijgen op andere plekken:

• Gewrichten: pijnlijke, gezwollen gewrichten of rugpijn
• Ogen: rode, pijnlijke of lichtgevoelige ogen, en soms uveïtis, een ontsteking aan de binnenkant van het oog
• Huid: pijnlijke blauwrode plekken, vaak op de schenen
• Mond: aften die steeds terugkomen
• Tekorten: doordat je darm voedingsstoffen minder goed opneemt, kun je een tekort krijgen aan bijvoorbeeld ijzer, vitamine B12 of vitamine D

Die tekorten kunnen weer zorgen voor klachten als vermoeidheid, dof haar of haaruitval. Middeltjes zoals rozemarijn water voor je haar helpen dan weinig. Dan is het belangrijk dat het tekort zelf wordt aangevuld, in overleg met je arts.

Ziekte van Crohn symptomen bij vrouwen

De symptomen zijn bij vrouwen grotendeels hetzelfde als bij mannen, maar er zijn een paar dingen waar je als vrouw extra op kunt letten:

• Menstruatie: veel vrouwen met een chronische darmontsteking merken dat hun buikklachten en diarree rond de menstruatie toenemen. Het is goed om te weten dat je dan niet perse een opvlamming hebt. Benieuwd hoe je je eten kunt afstemmen op de fases van je cyclus? Lees dan meer over eten volgens je cyclus.
• Bloedarmoede: bloedverlies via de darm plus je maandelijkse menstruatie vergroot de kans op ijzertekort.
• De pil: bij veel diarree kan de pil minder goed worden opgenomen. Overleg met je huisarts of gynaecoloog over een betrouwbaar voorbehoedmiddel.
• Fistels: bij Crohn kan er een ontstoken gangetje ontstaan rond de anus, en soms tussen de darm en de vagina. Merk je afscheiding die naar ontlasting ruikt, ga dan naar je arts.
• Zwangerschap: in een rustige fase is de vruchtbaarheid bij de meeste vrouwen met Crohn normaal. Probeer bij voorkeur zwanger te worden als de ziekte in rust is, en bespreek een kinderwens altijd met je MDL-arts.

Darmontsteking symptomen: is het Crohn of iets anders?

Niet elke darmontsteking is Crohn. Ook een darminfectie, een ontstoken uitstulping in de dikke darm (divertikulitis) of colitis ulcerosa kunnen buikpijn en diarree geven. En veel mensen hebben een prikkelbare darm (PDS). Dat geeft ook buikpijn, een opgeblazen gevoel en wisselende ontlasting, maar géén ontsteking.

Signalen die eerder bij een ontsteking passen dan bij PDS:

• Bloed bij de ontlasting
• Afvallen zonder dat je het probeert
• Koorts
• ’s Nachts diarree of buikpijn
• Klachten die langer dan vier weken aanhouden
• Crohn of colitis in de familie

Ziekte van Crohn symptomen test: hoe stel je de diagnose?

Er is niet één test die de ziekte van Crohn direct aantoont. De diagnose wordt gesteld met een combinatie van onderzoeken:

1. Gesprek en lichamelijk onderzoek bij de huisarts.
2. Bloedonderzoek: om te kijken naar ontstekingswaarden, bloedarmoede en tekorten.
3. Ontlastingsonderzoek: om een infectie uit te sluiten. Met de calprotectine-test wordt gemeten of er een ontsteking in je darm zit. Is die waarde normaal, dan is een chronische darmontsteking onwaarschijnlijk.
4. Coloscopie: bij een verhoogde waarde verwijst de huisarts je naar een MDL-arts. Die kijkt met een slangetje met camera in je darm en neemt kleine stukjes weefsel weg voor onderzoek.
5. Aanvullende scans: zoals een MRI of een darmecho, om te zien welk deel van de dunne darm ontstoken is.

Bestaat er een zelftest?

Online vind je allerlei vragenlijsten om te testen of je Crohn zou kunnen hebben, en er zijn ook calprotectine-thuistesten te koop. Die kunnen een eerste indicatie geven, maar ze stellen geen diagnose. Twijfel je? Sla de zelftest over en ga met je klachten naar de huisarts. Die kan de ontlastingstest gewoon voor je aanvragen.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Maak een afspraak als je:

• langer dan twee tot vier weken diarree of buikpijn hebt;
• bloed of slijm bij je ontlasting ziet;
• afvalt zonder reden;
• koorts hebt in combinatie met buikklachten;
• pijnlijke zwellingen of wondjes rond je anus hebt die niet overgaan.

Bel direct je huisarts of de huisartsenpost bij hevige buikpijn, veel bloedverlies, hoge koorts of als je blijft overgeven en niets binnen kunt houden.

Wat is de oorzaak, en wie heeft meer kans?

De precieze oorzaak is nog niet bekend. Waarschijnlijk is het een combinatie van erfelijke aanleg, een ontregeld afweersysteem, de bacteriën in je darmen en omgevingsfactoren. Je hebt meer kans op Crohn als een ouder, broer of zus het ook heeft. Roken verhoogt de kans op Crohn en maakt het verloop ernstiger. Stoppen met roken is dan ook een van de belangrijkste dingen die je zelf kunt doen.

Kan je van de ziekte van Crohn afkomen?

Genezen is helaas nog niet mogelijk, maar de ziekte is wel goed te behandelen. Het doel van de behandeling is de ontsteking tot rust brengen en houden. Daarvoor zijn ontstekingsremmende medicijnen, afweeronderdrukkers en biologische medicijnen. Soms is een operatie nodig, bijvoorbeeld bij een vernauwing of fistel. Veel mensen met Crohn leiden met de juiste behandeling een normaal leven, en de levensverwachting is bijna gelijk aan die van mensen zonder Crohn.

Veelgestelde vragen

Op welke leeftijd begint de ziekte van Crohn meestal?

Meestal tussen de 15 en 30 jaar. De ziekte kan ook bij kinderen beginnen of op latere leeftijd.

Welke symptomen van de ziekte van Crohn zijn alarmsignalen?

Bloed bij je ontlasting, ongewild afvallen, koorts, nachtelijke diarree en klachten die weken aanhouden. Ga daarmee altijd naar je huisarts.

Is de ziekte van Crohn erfelijk?

Niet direct, maar erfelijke aanleg speelt wel een rol. Heeft een naast familielid Crohn, dan is je kans groter, al blijft die nog steeds klein.

Is de ziekte van Crohn een zware ziekte?

Dat verschilt per persoon. Sommige mensen hebben milde klachten met lange rustige periodes, anderen hebben vaker opvlammingen en complicaties. Met de huidige behandelingen kunnen de meeste mensen goed functioneren.